Impact. De mate van ernst van de gevolgen van een gebeurtenis. Het woord komt van het Latijnse impingere, wat letterlijk ‘inslaan’ of ‘tegen iets aanstoten’ betekent.
Inslaan is precies het juiste woord. Op het moment dat Alex een hartinfarct kreeg, voelde ik de enorme mentale klap ervan. Een dreun die nog jarenlang voelbaar zou zijn, maar we konden de reikwijdte toen nog totaal niet overzien.
‘Uw man heeft een hartinfarct gehad.’ ‘De kransslagader zit dicht, maar we krijgen hem niet open.’ ‘Er zit een gat tussen de twee hartkamers.’ ‘We moeten direct opereren, anders overleeft hij het niet.’ ‘Minder dan 20% overlevingskans bij deze spoedoperatie.’
De woorden komen hard binnen. Je voelt ze inslaan, maar de echte betekenis dringt niet meteen door. Het komt in kleine beetjes, als een overlevingsmechanisme, omdat het simpelweg te veel is om in één keer te verwerken.
De impact ontvouwt zich langzaam verder. Alex overleefde. Maar zodra hij van de IC af kwam, schetsen de artsen stap voor stap wat dit voor zijn lichaam betekende:
“Door de enorme klap van het infarct is de rechterkamer van het hart grotendeels afgestorven, waardoor er nog maar een pompkracht van 20% over is.”
“Je overziet mogelijk geen complexe situaties meer door lichte beschadiging in de hersenen; je zult ook problemen met je geheugen ervaren.”
Mensen gaan bijna automatisch uit van een herstel naar het oude niveau. Dat is een psychologische reflex — een optimismebias waarbij je veel optimistischer bent dan realistisch is. Het is een overlevingsstrategie, ook omdat de medische omgeving volledig op herstel is gericht. Wij waren dat ook. Terug naar de oude Alex. Maar een hartinfarct is een blijvende verandering; het besef dat het leven daarna definitief anders is, komt pas geleidelijk.
Terug naar de oude Alex, dus. Met revalidatie. Het ging goed, we waren op weg naar huis. Maar toen ging het mis. “Er zit overal vocht: achter de longen, bij het hart, door een lekkende hartklep.” Bam. Die komt binnen. Dat is slecht nieuws voor een hart waarvan de fundamenten van de operatie nog maar net waren gebouwd.
“We moeten helaas weer ingrijpen. Misschien een steunhart. Misschien alleen de hartklep vervangen.” De volgende dreunen volgden. Hoe groot is de kans dat hij dit overleeft? En hoe komt hij uit de operatie?
Alex overleefde opnieuw. Weer terug naar herstel, richting huis. En opnieuw ontvouwden de gevolgen zich in de gesprekken met artsen. De meest heftige boodschap: “U komt in aanmerking voor een harttransplantatie omdat u voldoet aan de criteria.”
Alex koos voor vertrouwen in de restcapaciteit van zijn eigen hart en zag af van een transplantatie. We hadden allebei vertrouwen in de toekomst en zijn herstel. We waren gericht op een terugkeer naar de oude situatie, naar zijn functie binnen het bedrijf. We pakten de draad weer op van ons leven, en we dachten weer terug te gaan naar hoe het was.
De realiteit diende zich aan na een paar maanden ‘re-integratie’. Alex was weer deels aan het werk en pakte al gauw zijn vertrouwde rol op. Totdat ik na een paar maanden werd gebeld door zijn collega: “Je kunt maar beter naar huis gaan, want ik vertrouw het niet. We hebben de hele ochtend bij een klant gezeten, maar als ik hem nu bel om door te praten, weet hij er niets meer van. Hij is het helemaal kwijt.”
Eenmaal thuis zat Alex van slag op een stoel. Hij was duizelig en het zweet stond op zijn hoofd. Dit was twee weken eerder ook al gebeurd tijdens een autorit; ik nam het stuur van hem over terwijl hij naast me zat met dezelfde verschijnselen.
Het waren de eerste signalen van een indringende boodschap: Alex kon niet verder in zijn functie. Sterker nog, een aantal maanden later bleek hij helemaal niet meer te kunnen werken door het ernstige hartfalen. Nieuwe leefregels. Geen stress of spanning opzoeken. Inspanning beperken en spreiden over de dag. Activiteiten verdelen over de week. Niet te lang concentreren. Blijf in beweging, maar doe het voorzichtig. Sociale afspraken? Prima, maar niet teveel achter elkaar.
45 jaar. Niet meer werken. Een hart en een lichaam die je iedere dag beperken. Iedere dag balanceren. Alex is enorm dankbaar dat hij leeft. Hij is dankbaar voor zijn gezin, zijn familie en zijn vrienden. Maar het verlies is groot. Gezondheid. Baan. Toekomstbeeld. Ambities. Zelfbeeld.
De impact is nu volledig in beeld. De grote gevolgen die we toen aanvoelden zijn nu een stuk duidelijker. En het vertrouwen in de toekomst? We weten niet hoe de toekomst eruitziet. We hebben weinig referentiekader bij het overleven van de operatie die Alex heeft doorgemaakt. We weten iets meer over ernstig hartfalen, maar ook op dat terrein zijn veel onzekerheden. De focus is veranderd van de komende paar jaar en ‘later’ naar het hier en nu. We hebben vertrouwen gekregen in het nu. De komende dagen, weken, soms de komende maanden.
